Licencja Creative Commons na zdjęciu z Wikimedia: kiedy i gdzie podpisać autora

Nowa strona firmy jest prawie gotowa. Przy ostatnim przeglądzie właściciel prosi, żeby zniknęła linijka „Źródła zdjęć” nad stopką. Drobiazg, prawda?

Niedawno dostałam taką prośbę przy stronie, którą robiłam dla klienta. Dwa zdjęcia budynków pochodziły z Wikimedia Commons i były udostępnione na licencji Creative Commons, która wymaga podpisu autora. Skasowanie tej linijki oznaczałoby… złamanie licencji.

W tym wpisie wyjaśniam, które licencje Creative Commons wymagają podpisu, jak to sprawdzić na stronie zdjęcia, co grozi za usunięcie podpisu, gdzie wolno go umieścić i jak legalnie mieć stronę bez linii ze źródłami.

CC BY 4.0, CC BY-SA 4.0 i CC0 - która licencja Creative Commons wymaga podpisu?

Creative Commons to rodzina gotowych licencji, na których autor udostępnia swoje zdjęcie każdemu, bez podpisywania umowy. Na Wikimedia Commons znajdziesz m.in. zdjęcia na CC BY, CC BY-SA i CC0 oraz pliki z domeny publicznej. Podpis jest warunkiem licencji przy dwóch pierwszych. Przy CC0 i domenie publicznej licencja go nie wymaga, ale znanego autora i tak warto podać (wyjaśniam niżej). Uznanie autorstwa jest warunkiem także w starszych wersjach CC BY i CC BY-SA, np. 3.0.

CC BY 4.0 - uznanie autorstwa

Licencja pozwala kopiować i rozpowszechniać zdjęcie „dla dowolnego celu, także komercyjnego”, więc także na stronie firmy (opis licencji CC BY 4.0). Warunkiem jest uznanie autorstwa z pkt 3(a) licencji. Podpis zawiera:

• autora albo jego pseudonim, jeśli jest podany przy zdjęciu;
• informację o prawach autorskich, jeśli autor ją podał;
• informację o wyłączeniu gwarancji, jeśli autor ją podał;
• nazwę licencji z linkiem do jej tekstu;
• link do zdjęcia, jeśli da się go rozsądnie podać;
• informację, że zdjęcie zmieniłeś, np. przyciąłeś kadr, i zachowaną informację o wcześniejszych zmianach, jeśli ktoś już je oznaczył.

Że przy licencjach 4.0 przycięty kadr to zmiana, którą trzeba oznaczyć, potwierdza sama Creative Commons w odpowiedziach na częste pytania. Przy starszych wersjach oznaczenie przycięcia jest tylko zalecane, za to obowiązkowy jest tytuł zdjęcia, jeśli autor go podał. Pełne warunki znajdziesz w polskiej wersji licencji CC BY 4.0.

Licencja CC BY-SA 4.0 - uznanie autorstwa i na tych samych warunkach

Podpis wygląda tak samo jak przy CC BY. Dochodzi warunek z pkt 3(b): jeśli zdjęcie przerobisz tak, że powstanie utwór zależny, przeróbkę udostępniasz na CC BY-SA w tej samej albo nowszej wersji lub na licencji z nią zgodnej (tekst licencji CC BY-SA 4.0).

Ten warunek nie obejmuje całej strony, na której zdjęcie się znalazło. Creative Commons wyjaśnia w odpowiedziach na częste pytania, że działa on tylko przy zmodyfikowanym utworze i nie wymaga, żeby zbiór, w którym go umieszczasz, był na licencji „na tych samych warunkach”.

Licencja CC0 i domena publiczna

Przy CC0 autor zrzeka się swoich praw w najszerszym zakresie, na jaki pozwala prawo. Możesz kopiować, zmieniać i używać zdjęcia, także komercyjnie, bez pytania o zgodę (opis CC0). Podpis nie jest warunkiem.

Oznaczenie „domena publiczna” na Commons może mieć różne podstawy. Najczęściej wygasły autorskie prawa majątkowe, czyli prawo decydowania o korzystaniu ze zdjęcia i pobierania za to wynagrodzenia. W Polsce dzieje się to co do zasady po 70 latach od śmierci twórcy, licząc od końca roku jego śmierci (art. 36 i 39 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Bywa też, że autor sam zrezygnował z praw. Dlatego sprawdź, jaką podstawę podano na stronie pliku.

Jedno zastrzeżenie. Autorskie prawa osobiste, w tym prawo do autorstwa, chronią więź twórcy z utworem bez ograniczenia w czasie (art. 16 ustawy). Strona Wikimedia Commons o podpisach przypomina, że w wielu krajach Europy prawo może wymagać wskazania autora niezależnie od CC0, i zachęca do podpisu także przy domenie publicznej. Nigdy więc nie podpisuj takiego zdjęcia jako własnego. Gdy autor jest znany, podaj go. Po śmierci twórcy o jego autorstwo mogą się upomnieć bliscy (art. 78 ust. 2).

Usunięcie podpisu ze zdjęcia na licencji Creative Commons - co grozi?

Zdjęcie jest darmowe, ale nie bezwarunkowe. Licencja 4.0 mówi wprost: jeśli naruszysz jej postanowienia, Twoje prawa z licencji wygasają automatycznie (pkt 6(a)). Po usunięciu podpisu dalej pokazujesz zdjęcie, tylko już bez licencji.

Korzystanie z cudzego zdjęcia bez licencji narusza autorskie prawa majątkowe. Według art. 79 ustawy o prawie autorskim autor (albo inna osoba, której przysługują prawa do zdjęcia, np. spadkobierca) może wtedy żądać:

• zaniechania naruszania i usunięcia jego skutków;
• naprawienia szkody na zasadach ogólnych albo zapłaty dwukrotności stosownego wynagrodzenia, czyli kwoty, którą należałoby mu zapłacić za zgodę na korzystanie ze zdjęcia;
• wydania korzyści, które dzięki temu uzyskałeś.

Pominięcie nazwiska dotyka też autorskich praw osobistych, m.in. prawa do oznaczenia utworu swoim nazwiskiem (art. 16 pkt 2). Jeśli naruszenie było zawinione, sąd może przyznać autorowi zadośćuczynienie (art. 78 ust. 1).

30 dni na poprawkę - licencja wraca, roszczenia autora zostają

Licencje w wersji 4.0 dają drugą szansę. Jeśli usuniesz naruszenie w ciągu 30 dni od jego odkrycia, prawa z licencji wracają automatycznie, ale dopiero od dnia poprawki, nie wstecz (pkt 6(b)). Te 30 dni liczy się od chwili, gdy dowiesz się o naruszeniu, sam albo od autora lub kogoś innego. Jeśli kasujesz podpis, wiedząc, że licencja go wymaga, termin biegnie od razu.

Ten sam punkt zastrzega, że nie ogranicza uprawnień autora z tytułu naruszenia. Creative Commons dodaje, że możesz odpowiadać za okres, w którym nie spełniałeś warunków licencji, nawet jeśli licencję potem odzyskasz.

Wersje 3.0 i starsze w ogóle nie przewidują automatycznego przywrócenia licencji (pkt 7 licencji 3.0). Na Commons wciąż trafisz na zdjęcia na tych wersjach, więc zawsze patrz na numer przy nazwie licencji.

Gdzie umieścić podpis zdjęcia: pod zdjęciem, w stopce czy na podstronie?

Licencja nie wskazuje jednego miejsca. Warunki uznania autorstwa możesz spełnić „w każdy rozsądny sposób, stosownie do nośnika, środka przekazu i kontekstu” (pkt 3(a)(2)). Jako przykład licencja podaje link do miejsca, w którym są wymagane informacje.

Zanim wybierzesz miejsce, sprawdź na stronie pliku, czy autor nie napisał, jak chce być oznaczony. Jeśli jego prośba mieści się w tym, czego wymaga licencja, trzeba się jej trzymać (tak przypomina strona Wikimedia Commons o podpisach).

Na stronie internetowej masz trzy rozwiązania:

• pod zdjęciem - od razu widać, czyje to zdjęcie;
• linijka w stopce, np. „Źródła zdjęć”, tak jak na stronie z mojego przykładu;
• osobna podstrona, np. „Informacje prawne” albo „Źródła zdjęć”, z linkiem w stopce. Właśnie o takim linku mówi licencja, a potwierdza to też Creative Commons.

Najmniej wątpliwości budzi podpis pod zdjęciem. Licencja wymaga sposobu „rozsądnego”, więc linijka w stopce albo podstrona sprawdzą się, gdy podpis albo link do niego widać na każdej stronie ze zdjęciem, a podpis jednoznacznie wskazuje, którego zdjęcia i której podstrony dotyczy. Przy licencjach 3.0: jeśli przy innych zdjęciach na stronie podajesz autorów, podpis zdjęcia z licencji CC nie może być mniej widoczny niż tamte.

Link do podstrony możesz dać w stopce obok regulaminu i polityki prywatności. Czym te dwa dokumenty się różnią, wyjaśniamy we wpisie polityka prywatności i regulamin strony WWW - czym się różnią.

Jak powinien wyglądać podpis zdjęcia na licencji CC?

Creative Commons zaleca, żeby podpis zawierał tytuł, autora, źródło i licencję, a każdy z tych elementów był linkiem: nazwisko do profilu autora, tytuł do strony zdjęcia, licencja do jej tekstu. Przykład:

„Gmach urzędu od frontu”, fot. Jan Kowalski, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, kadr przycięty

Jeśli autor nie napisał, jak chce być oznaczony, kolejność i forma należą do Ciebie, byle podpis miał wszystkie wymagane elementy.

Jak sprawdzić licencję zdjęcia na Wikimedia Commons?

Licencję sprawdzasz na stronie konkretnego pliku. Kliknij zdjęcie na Commons, a otworzy się jego strona opisu: autor, status praw autorskich i warunki licencji, a przy licencjach także link do pełnego tekstu (zasady ponownego wykorzystania plików z Commons).

Każde zdjęcie może mieć inne wymagania. Przy stronie, o której piszę, dwa zdjęcia budynków miały dwie różne licencje: CC BY-SA i CC BY. Dlatego nie wystarczy sprawdzić jednego pliku i założyć, że reszta jest taka sama.

Podpisujesz autora wskazanego w opisie pliku, a nie osobę, która go wgrała. To nie zawsze ta sama osoba.

Plik ma kilka licencji? Możesz wybrać tę, która Ci pasuje. Wikimedia nie gwarantuje jednak, że opis licencji jest poprawny, i radzi sprawdzić status każdego zdjęcia tak samo jak przy zdjęciach z innych źródeł.

Licencja zdjęcia nie obejmuje praw innych osób: do wizerunku, prywatności, znaków towarowych. Przy zdjęciach ludzi albo logo firm trzeba o nich pamiętać osobno. Jak to wygląda przy dzieciach, opisaliśmy we wpisie o tym, jak powinna wyglądać zgoda na wykorzystanie wizerunku dziecka w reklamie.

Strona bez linii „Źródła zdjęć” - zdjęcia, które nie wymagają podpisu

Przy tamtej stronie nie skasowaliśmy podpisów. Wymieniliśmy dwa zdjęcia na takie, które podpisu nie wymagają, i dopiero wtedy linijka nad stopką zniknęła. Legalnie.

Gdzie szukać takich zdjęć:

• CC0 i domena publiczna na Wikimedia Commons - licencję sprawdzasz na stronie pliku, jak wyżej;
• Unsplash - podpis nie jest wymagany, ale zdjęć nie wolno sprzedawać bez znaczącej przeróbki ani zbierać w serwis konkurujący z Unsplash (licencja Unsplash). Zdjęcia oznaczone Unsplash+ mają osobną licencję;
• Pexels - podpis nie jest wymagany, ale nie wolno m.in. sugerować, że osoby lub marki ze zdjęcia polecają Twój produkt, ani używać zdjęcia w znaku towarowym czy nazwie firmy (licencja Pexels).

Nie zawsze znajdziesz zdjęcie dokładnie tego budynku, o który Ci chodzi. Wolnego zdjęcia gmachu jednego z ministerstw, które nie wymagałoby podpisu, nie znaleźliśmy, więc na jego miejsce trafiło zdjęcie innego gmachu, który pasował do tematu. Jeśli i to się nie uda, zostaje grafika zamiast zdjęcia.

Najczęstsze pytania o licencje Creative Commons na zdjęciach

Podpis zdjęcia na licencji CC BY i CC BY-SA - co sprawdzić przed usunięciem

Darmowe zdjęcie na licencji CC BY albo CC BY-SA ma swoją cenę i jest nią podpis autora. Zanim zgodzisz się skasować linijkę ze źródłami, sprawdź licencję każdego zdjęcia, którego ona dotyczy.

Jeśli chcesz wiedzieć, czy masz prawa do wszystkich zdjęć, grafik i tekstów na swojej stronie, zajrzyj do usługi prawa autorskie i licencje. Sprawdzamy w niej także materiały, z których już korzystasz.